Sự khác nhau giữa những người dùng bán cầu não trái và phải

Hẳn ai trong chúng ta đây đều đã từng nghe rằng, người thuận tay trái thường có xu hướng nghệ thuật và mang tính sáng tạo cao trong khi người thuận tay phải sẽ nghiêng về các môn logic và xử lý vấn đề theo kinh nghiệm. Vâng, đó là một trong những điểm khác nhau về kỹ năng và sở thích do tác động của việc dùng bán cầu não nào nhiều hơn của chúng ta (bán cầu não trái tương ứng với người thuận tay phải và ngược lại). Infographic dưới đây sẽ cho bạn biết các khác biệt đặc trưng riêng về mặt tính cách, kỹ năng và sở thích của những người sử dụng nhiều bán cầu não phải hay trái cùng với một số lời khuyên trong học tập/công việc. Tất nhiên sự phân biệt giữa hai bán cầu chỉ là tương đối bởi vì chúng ta cần cả hai để hình thành nên nhân cách của mình.

Theo Tinh Tế

Read More

Cây biết "nói chuyện, gửi tin nhắn" không khác con người

Thực vật có khả năng giao tiếp, trao đổi thông tin với nhau để sinh tồn theo những “ngôn ngữ” đặc biệt mà con người không hề có như tiết hóa chất vào không khí, gửi tín hiệu qua côn trùng….

Đó là kết luận của rất nhiều nghiên cứu khoa học bắt đầu từ những năm 1980 với hai nghiên cứu được xuất bản năm 1983. Hai nghiên cứu này đã chứng minh cây liễu, cây dương và cây phong đường có thể “cảnh báo” cho nhau về các cuộc tấn công của côn trùng.

Chúng giao tiếp với nhau bằng cách tiết ra những hóa chất để đẩy lùi các con côn trùng. Những cây còn lại nhờ vậy mà có thể biết được tình trạng của các cây bên cạnh để phản ứng lại tương tự. Như thế giao tiếp của các loài cây không khác gì với quá trình gửi, nhận và giải thích tin nhắn ở con người.

Nhà sinh thái học Richard Karban đang nghiên cứu khả năng giao tiếp của cây ngải bụi

Lập tức những phân tích này bị chỉ trích. Nhưng hàng loạt nghiên cứu nghiêm túc sau đấy đã kiểm nghiệm lại. Thậm chí một số nghiên cứu còn xác nhận cây cối có thể phát hiện tín hiệu trong không khí bằng cách tiết hóa chất hoặc thông qua cơ thể của loài vật thứ ba. Nhà sinh thái học Martin Heil tại Viện Nghiên cứu Mexico cho biết: “có những bằng chứng khẳng định cây có thể cảm nhận được các chất dễ bay hơi để có thể hình thành phản ứng thích hợp với đồng loại của nó”.

Tiếp theo đấy nghiên cứu về cây ngải đắng bụi của Đại học bang Washington năm 1990 cho thấy, cây bụi này sản xuất ra một lượng hóa chất hữu cơ methyl jasmonate trong không khí có thể chống côn trùng ăn cỏ. Chất này được phóng ra không khí như để cảnh báo các cây lân cận có nguy hiểm.

Thí nghiệm ở cây đậu, cà chua còn phát hiện những cây thực vật này tạo ra chất ức chế proteinase làm vỡ hệ tiêu hóa của sâu bọ. Thậm chí khi cắt bớt lá cây bụi cây ngải đắng để bắt chước những vết thương tương tự như sâu răng nhọn ăn lá gây ra thì các cây này cũng sản xuất methyl jasmonate và các hóa chất khác trong không khí khiến các cây thuốc lá ở gần đó cũng tiết ra chất oxidase enzyme polyphenol để phòng thủ.

Tuy còn nhiều tranh cãi trong quan niệm về khả năng “nói chuyện”, “giao tiếp” của thực vật theo cách hiểu ngôn ngữ như của con người nhưng điều đáng nói ở chỗ: Khả năng thực vật thường xuyên chia sẻ thông tin với nhau có thể đem lại ý nghĩa nâng cao sức đề kháng sâu bệnh cho cây trồng. Người nông nhờ đó có thể chủ động tác động vào cây trồng để tạo ra phản ứng chống sâu bệnh một cách tích cực.

Theo Dân Việt

Read More

Những thói quen ngủ dị thường ở động vật

Một bộ phim tài liệu mới đã hé lộ, động vật cũng có những thói quen ngủ kỳ dị, chẳng hạn như cá heo vừa bơi, vừa ngủ với một nửa não ở trạng thái tỉnh thức hay một số loài chim an giấc với một mắt nhắm, một mắt mở...

Các nhà khoa học đã tiến hành nghiên cứu giấc ngủ của các động vật khác nhau trong một nỗ lực nhằm so sánh và tìm kiếm phương pháp chữa trị rối loạn giấc ngủ ở người. Họ đã sử dụng các camera công nghệ cao nhằm khám phá cách các con vật, từ gấu trúc đỏ tới cầy meerkat và heo vòi, trải qua một đêm ở vườn thú Bristol (Anh) như thế nào.

Nhóm nghiên cứu phát hiện, trong khi ngủ, cả người và một số động vật như bạch tuộc và mực đều cho thấy động tác động mắt nhanh, vốn gắn liền với việc ngủ sâu và các giấc mơ.

Cầy meerkat luôn nằm chồng lên nhau để ngủ và tai luôn vểnh lên để nghe ngóng tiếng động lạ. (Ảnh: Corbis)

Khi ngủ sâu, các con chó thậm chí vẫn sủa và kéo giật chân để chạy trong tư thế nằm, còn rái mỏ vịt mô phỏng cách giết các động vật giáp xác. Một con chó và mèo đã được camera quay lại cảnh đang đi mộng du trong khi ngủ.

Nhóm nghiên cứu khám phá thêm rằng, giấc ngủ của mỗi động vật chịu ảnh hưởng từ khả năng sinh tồn của chúng trong môi trường. Các động vật nhiều khả năng trở thành con mồi nhất, sẽ ngủ ít hơn những động vật khác ở đầu chuỗi thức ăn.

Chẳng hạn như, các con cầy meerkat có thói quen nằm chồng lên nhau trong tổ để ngủ, với một tai luôn vểnh lên để nghe ngóng nguy hiểm. Trong đó, nữ chúa trong đàn sẽ nằm ở giữa và có giấc ngủ sâu nhất. Các con cầy giữ vị trí lính gác sẽ nằm ngủ ở phía ngoài và luôn thức giấc đầu tiên nếu có bất kỳ tiếng động nào.

Một số loài chim, chẳng hạn như chim hồng hạc, lại có kiểu ngủ một mắt nhắm, một mắt mở để luôn đề phòng các động vật săn mồi về đêm. Trong khi đó, các con chuột sóc vàng lại có biệt tài giữ thăng bằng trên một cành cây trong khi ngủ và bất kỳ cử động nhỏ nhất nào cũng khiến chúng thức dậy ngay tức khắc.

Để luôn giữ trạng thái cảnh giác, loài khỉ baboon Papio papio châu Phi có tư thế ngủ trên gót chân kỳ khôi, khiến chúng khó ngủ sâu được.

Hai bán cầu não của cá heo thay phên nhau tỉnh thức để chúng vẫn có thể bơi và hít thở trong khi ngủ. (Ảnh: Corbis)

Một số động vật biển, chẳng hạn như cá heo cũng có thói quen ngủ khá dị thường. Cá heo sẽ để hai bán cầu não thay phiên nhau tỉnh thức để chúng vẫn có thể bơi và hít thở trong khi ngủ.

Các nhà nghiên cứu nhận định, thời lượng ngủ của động vật cũng phụ thuộc vào tốc độ trao đổi chất của chúng. Các động vật nhỏ hơn có xu hướng cần ngủ nhiều hơn, ngoại trừ một số "thợ săn" hàng đầu, to lớn như sư tử, vốn ngủ tới hơn 8 tiếng/ngày.

Những động vật ăn cỏ như hươu cao cổ và bò dành nhiều thời gian cho việc ăn tới mức, chúng chẳng còn mấy thời gian cho việc ngủ. Chẳng hạn như, hươu cao cổ thường ngủ chỉ 2 tiếng đồng hồ mỗi đêm và có thể thức trắng nhiều tuần mà không hề hấn gì.

Toàn bộ kết quả khám phá đã được sử dụng để xây dựng một bộ phim tài liệu mới, sắp phát sóng trên kênh BBC.

Theo Vietnamnet, The Times, Daily Mail

Read More

Khác nhau giữa não chó và não người, không khác biệt nhiều !?

Theo một báo cáo trong tạp chí Current Biology công bố ngày 20/2 vừa qua, một nghiên cứu mới lần đầu tiên so sánh chức năng não bộ giữa người và động vật không cùng bộ Linh trưởng. Kết quả cho thấy, loài chó cũng có một khu vực tiếng nói riêng trong bộ não giống con người. Bộ não của chó, tương tự như của người, đều rất nhạy cảm với các tín hiệu âm thanh của cảm xúc.

Các nhà khoa học cho biết rằng, khu vực giọng nói đã phát triển ít nhất 100 triệu năm trước, đó cũng chính là mốc thời gian sau cùng mà tổ tiên chung giữa hai loài: chó và người tồn tại. Điều này mang đến một cái nhìn sâu sắc hơn vào sự kết nối đặc biệt giữa con người với “người bạn thân thiết nhất” trong thế giới động vật, hơn nữa còn giải thích các cơ chế thần kinh cũng như hành vi làm cho sự kết nối này bền vững trong hàng chục ngàn năm nay.

Attila Andics, nhà khoa học thuộc MTA-ELTE, Hungary cho biết: “Chó và con người chia sẻ một môi trường xã hội tương tự. Những phát hiện cũng đã chỉ ra rằng, não bộ chó cũng có cơ chế xử lí thông tin gần giống với con người. Đây có thể là một bước đi đầu tiên trong việc nghiên cứu sự truyền thanh qua lại giữa hai loài trong tương lai".

Andics và các cộng sự đã huấn luyện 11 con chó để chúng nằm bất động trong một máy quét não fMBI. Từ đó có thể làm thí nghiệm so sánh những hình ảnh trong não giữa hai chú chó, và giữa những chú chó với người. Đây là một phương pháp nghiên cứu mới mà trước đây chưa bao giờ được áp dụng thực nghiệm. 200 đối tượng bao gồm cả chó và người đã tham gia vào thí nghiệm này. Các nhà khoa học trực tiếp ghi lại hình ảnh hoạt động của não bộ người và chó trong khi các đối tượng đang lắng nghe âm thanh thể hiện cảm xúc từ khóc, rên rỉ, sủa vui hay cười sảng khoái.

Những hình ảnh cho thấy khu vực giọng nói ở cả não của chó và người đều nằm ở một vùng tương tự. Khu vực tiếng nói của chó có phản ứng mạnh hơn với âm thanh từ những con chó khác, trong khi con người nhạy cảm hơn với giọng nói của người.

Các nhà khoa học cũng lưu ý tới sự giống nhau đáng ngạc nhiên trong cách xử lý âm thanh của não bộ người và chó theo tình cảm. Ở cả hai loài, một khu vực tiếp nhận âm thanh gần vỏ não phản ứng mạnh với những âm thanh vui vẻ hơn là những âm thanh mang các cảm xúc ngược lại. Các nhà khoa học đã rất ấn tượng bởi những phản ứng giống nhau với một trạng thái cảm xúc giữa các loài.

Có một số sự khác biệt mà một trong số đó thể hiện ở việc phản ứng khác biệt với các hình thái âm thanh giữa hai loài. Gần một nửa vùng não tiếp nhận âm thanh của chó nhạy cảm hơn với các âm thanh không phải là tiếng nói, trong khi đó, ở người chỉ có 3% vùng âm thanh cho thấy phản ứng mạnh hơn với những âm thanh không có tính nhạc.

Nghiên cứu này là bước đầu tiên hướng tới sự hiểu biết, làm thế nào mà một con chó có thể điều chỉnh cảm xúc của người chủ tốt một cách đáng kinh ngạc như vậy.

“Phương pháp này mở ra một hướng đi hoàn toàn mới trong việc phân tích quá trình phát triển thần kinh của loài chó”. Astic nói: “cuối cùng, chúng ta hiểu được làm thế nào những người bạn tốt nhất trong nhà mình có thể nhìn thấu và điều chỉnh môi trường của chúng ta như vậy".

Read More

Khác nhau giữa ADN và ARN

Giống nhau:
- Cấu tạo theo nguyên tắc đa phân. Mỗi đơn phân đều gồm 3 thành phần mà quan trọng nhất là base nito.
- Các đơn phân đều được liên kết với nhau bằng liên kết hóa trị (liên kết phosphodieste)
- Đều có cấu trúc xoắn
- Được đặc trưng bới số lượng, thành phần và trật tự sắp xếp của các đơn phân

Khác nhau 
- Về cấu trúc:
+ DNA: 
* Đại phân tử, có khối lượng và kích thước rất lớn.
* Đơn phân được cấu tạo từ 4 loại nucleotid. Trong mỗi Nu có đường deoxiribose.
* Có bazo Timin
* Cấu trúc mạch kép nên có liên kết Hydro giữa các đơn phân theo từng cặp hai chuỗi xoắn theo chiều từ trái sang phải.
* Chuỗi polinuleotid được hình thành nhờ liên kết hóa trị giữa đường deoxyribose của nucleotid này với phân tử axit phosphoric của nucleotid kế tiếp
+ RNA: 
* Cấu trúc đa phân có kích thước và khối lượng nhỏ.
* Đơn phân là các ribonucleotid. Trong mỗi ribonucleotid có đường ribozo
*Cấu trúc mạch đơn, không có liên kết hydro trong phân tử (trừ một số vùng có cấu trúc đặc biệt có liên kết hydro như cấu trúc kẹp tóc, hay trong cấu tạo của tRNA)
* Chuỗi poliribonuleotid được hình thành nhờ liên kết hóa trị giữa đường ribose của ribonucleotid này với phân tử axit phosphoric của ribonucleotid kế tiếp

- Về chức năng:
+ DNA: lưu trữ và truyền đạt thông tin di truyền
+ RNA: 
* mRNA làm khuôn cho sự tổng hợp protein
* rRNA liên kết với protein tạo thành các tiểu phần ribosome tham gia vào quá trình dịch mã.
* tRNA vận chuyển axit amin tới nơi tổng hợp protein

Read More

Giữa con người và con vật khác nhau ở điểm nào?

Thưa tiến sĩ Adler,

Có bất kỳ sự khác biệt cơ bản nào giữa con người và con vật, hoặc con người có phải là con vật giống như tất cả những loài khác không? Một số người nói rằng con người là sinh vật duy nhất có thể suy nghĩ và học tập. Nhưng tôi không coi đây như một sự khác biệt thật sự, vì các nhà sinh vật học và các nhà phân tâm học đã chứng minh rằng con vật có thể tạo ra nhiều thứ và giải quyết các vấn đề. Tôi từng biết một số con chó cực thông minh và một số người hoàn toàn không biết suy nghĩ. Khác biệt cơ bản giữa con người và con thú là gì?

A.M.P.

A.M.P. thân mến,

Cho đến những thời đại tương đối gần đây, ít có triết gia nào còn hoài nghi chuyện con người về cơ bản khác hẳn các loài thú khác. Trong truyền thống tư tưởng phương Tây, từ Plato đến thế kỷ 19, hầu như mọi người đều cho rằng con người và chỉ riêng con người là một con vật có lý trí. Quan điểm triết học về bản chất đặc biệt của con người này phù hợp với quan điểm Thánh kinh vốn cho rằng con người và chỉ riêng con người được tạo ra theo hình ảnh Chúa – một con người, chứ không phải một vật.

Từ thời Darwin, quan điểm ngược lại đã trở nên phổ biến, không chỉ giữa các nhà khoa học, mà cả trong các tầng lớp học thức nói chung. Học thuyết của Darwin về nguồn gốc con người cho rằng con người và loài vượn người đã thừa hưởng từ một dạng tổ tiên chung; và cùng với quan điểm về nguồn gốc tiến hóa của con người này là quan điểm cho rằng con người và những loài động vật có vú cao cấp chỉ khác nhau về mức độ. Vì thế thay vì nghĩ rằng chỉ có con người là có lý trí, những nhà nghiên cứu thuyết tiến hóa còn tìm thấy cùng một kiểu trí thông minh trong con người và những động vật khác. Có điều là con người có nhiều trí thông minh hơn.

Trong lá thư bạn nói rằng bạn nghĩ các luận điểm truyền thống biện minh cho bản chất đặc biệt của con người là không đủ sức thuyết phục, bởi vì con vật cũng như con người đều có thể suy xét, bởi vì con vật cũng như con người đều có thể làm được nhiều thứ,… Giờ hãy để tôi trả lời câu hỏi của bạn bằng cách biện hộ cho quan điểm truyền thống về con người như một sinh vật hết sức đặc biệt.

Chứng cứ mạnh mẽ nhất là con người có những năng lực nào đó mà không một con vật nào khác có được ở mọi mức độ cho dù có gì nằm trong những điều con người có thể làm mà các con vật khác không thể làm được. Một biểu hiện như thế là khả năng tạo ra các thứ của con người.

Tôi biết ong làm tổ ong, chim làm tổ chim, và hải ly xây những đập nước. Nhưng những sản phẩm như thế hoàn toàn là thuộc phần bản năng của chúng. Một loài chim nhất định làm tổ theo cùng cách từ thế hệ này sang thế hệ khác. Điều này cho thấy rằng tổ là một sản phẩm của bản năng chứ không phải của nghệ thuật, vốn đòi hỏi lý trí và ý chí tự do. Trong việc làm nhà, cầu, hay bất kỳ vật dụng nào khác, con người sáng chế và tuyển chọn. Họ là những nghệ sĩ thực sự, trong khi con vật thì không.

Thêm nữa, chỉ có con người mới chế tạo máy móc để tạo năng suất. Những con thú khác có thể sử dụng những công cụ thô sơ, nhưng không một con thú nào khác tạo ra được một máy ép dập ra hàng loạt sản phẩm khi nguyên liệu thô được đút vào. Đây là một biểu hiện nữa về năng lực đặc biệt của con người trong vai trò một người tạo ra các thứ.

Bạn nói rằng những con vật khác có thể suy xét. Theo quan điểm tôi thì nói đúng hơn là những con vật khác có thể giải quyết các vấn đề mỗi khi chúng phải đương đầu với tình trạng cấp bách về sinh học để tìm cách đạt được những gì chúng cần. Tất cả cái được gọi là “suy nghĩ” của con vật chỉ ở mức độ này. Nhưng không con vật nào từng ngồi xuống để suy nghĩ, theo cách mà một triết gia hay một nhà toán học làm khi anh ta không có gì thúc bách về mặt sinh học để phải làm như thế.

Việc con người suy nghĩ lan man và sử dụng tới ngôn ngữ là một biểu hiện nữa cho thấy việc này hoàn toàn khác hẳn cách một con thú giải quyết vấn đề. Dĩ nhiên là con thú tạo ra được âm thanh và truyền đạt được những cảm xúc hoặc rung động của chúng cho nhau. Nhưng không một con thú nào truyền đạt suy nghĩ; không một con thú nào từng thốt ra một câu để khẳng định một điều gì đó là đúng hay sai. Chỉ duy nhất một loài thú có lý trí là con người mới có thể làm điều đó.

Tôi có thể tiếp tục đưa ra những chứng cứ khác rằng con người có những năng lực nào đó mà không con vật nào có được ở mức thấp nhất. Nhưng tôi sẽ tạm bằng lòng với một sự kiện nữa.

Con người là động vật duy nhất có sự phát triển về mặt lịch sử. Những con thú khác có thể thay đổi về hình dạng sinh học của chúng qua hàng trăm ngàn thế hệ; nhưng những thay đổi như thế hoàn toàn do kết quả của những thay đổi trong yếu tố di truyền, vốn là thứ duy nhất được truyền từ thế hệ này sang thế hệ sau. Con người truyền những tư tưởng, những định chế, hay toàn bộ truyền thống văn hóa, từ thế hệ này sang thế hệ khác, và điều này giải thích lịch sử loài người.

Theo quan điểm của tôi chứng cứ thực tiễn này hoàn toàn ủng hộ quan điểm rằng về chủng loại con người khác xa súc vật. Giống như súc vật, họ cũng là sinh vật. Nhưng không giống chúng, con người có lý trí. Điều này, dĩ nhiên, nếu nó đúng, sẽ buộc chúng ta bác bỏ học thuyết của Darwin về nguồn gốc tiến hóa của con người. Nhưng xét cho cùng các học thuyết tất phải được xây dựng cho phù hợp với các sự kiện, chứ không phải các sự kiện phải được xây dựng cho phù hợp với các học thuyết.

Nguồn: Những Tư Tưởng Lớn Từ Những Tác Phẩm Vĩ Đại

Read More

Sự khác nhau giữa đông y và tây y

Y học ở nước ta hiện nay bao gồm y học cổ truyền (Đông y) và y học hiện đại (Tây y). Nghề y (tên tiếng Anh: “Medical branch”) là nghề chuyên tổ chức việc phòng bệnh, chữa bệnh và bảo vệ sức khoẻ cho con người. Y học là một môn khoa học nghiên cứu bệnh lý, cách phòng bệnh và chữa bệnh. Y học cổ truyền vốn tồn tại từ rất lâu trong đời sống của dân tộc ta với những danh y như Tuệ Tĩnh, Hải Thượng Lãn Ông... Trong suốt mấy ngàn năm, y học cổ truyền đã bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân ta. Y học hiện đại du nhập vào nước ta thế kỷ XIX, theo bước chân của văn minh phương Tây. Từ khi xuất hiện, y học hiện đại đã chứng minh được thế mạnh vượt trội trong việc cứu người và có phần lấn át y học cổ truyền trong đời sống. Vì sao y học hiện đại có thế mạnh vượt trội hơn y học cổ truyền? Bạn có thể tham khảo mô hình đối chiếu sau đây: Mô hình trên đã cho thấy sự khác nhau giữa y học cổ truyền và y học hiện đại. Y học cổ truyền chủ yếu dùng các giác quan: nhìn, sờ nắn, nghe, ngửi... để đưa ra giả thuyết về bệnh và chữa bệnh theo những giả thuyết đã đưa ra. Y học hiện đại sau khi quan sát, đưa ra giả thuyết về bệnh thì có thêm bước chứng minh bằng thực nghiệm khoa học. Thực nghiệm khoa học thường dùng cơ thể động vật để tái hiện các hiện tượng quan sát được ở người, nhờ đó có điều kiện nghiên cứu sâu hơn trong ống nghiệm và trên cơ thể sống. Ngày nay, sau khi nghiên cứu kỹ lưỡng trên cơ thể động vật về đặc tính và tác dụng, nhiều thực nghiệm được tiếp tục tiến hành thận trọng trên cơ thể người tình nguyện khoẻ mạnh (hoàn toàn không gây hại). Nhờ thực nghiệm, chúng ta có thể biết được chính xác hơn những giả thuyết đưa ra đúng hay sai, qua đó mà có phương pháp phòng bệnh và điều trị có hiệu quả hơn. Tuy nhiên, dù y học hiện đại phát triển mạnh và có xu thế lấn át y học cổ truyền, nhưng không thể thay thế được sự tồn tại của y học cổ truyền. Được đúc kết từ kinh nghiệm của ông cha ta trải qua hàng ngàn năm, dựa trên những đặc điểm về thể chất của người Việt, y học cổ truyền có những đặc tính ưu việt riêng mà y học hiện đại không có được. Khoa học ngày càng chứng minh nhiều phương pháp chữa bệnh hiệu quả của y học cổ truyền

Read More